Diş Eti Kanaması: Nedenleri, Ne Zaman Ciddi Olduğu ve Tedavisi

Diş eti kanamasının en sık nedeni, dişlerin üzerinde biriken bakteri plağının diş etinde yaptığı iltihaptır (gingivitis). Sağlıklı diş eti, normal fırçalama ve diş ipiyle kanamaz; kanıyorsa çoğu zaman bir iltihap vardır. Erken dönemde düzenli ve doğru ağız bakımıyla, diş taşı varsa klinikte temizlikle genellikle birkaç hafta içinde geriler. Kendiliğinden başlayan, durmayan ya da vücutta morarma gibi başka belirtilerle birlikte görülen kanama ise beklemeden değerlendirilmelidir.

Bu yazıda diş eti kanamasının nedenlerini, hangi durumda ciddi bir sorunun işareti olabileceğini, klinikte neler yapıldığını ve evde kanamayı azaltmak için nelerin gerçekten işe yaradığını anlattık.

Diş eti neden kanar?

Diş etinin kanaması bir belirtidir, hastalığın kendisi değildir. Kanamanın arkasındaki nedeni bulmak, doğru tedavinin ilk adımıdır. Nedenleri ağızla ilgili olanlar ve genel sağlıkla ilgili olanlar diye iki grupta düşünmek işi kolaylaştırır.

Diş eti iltihabı (gingivitis)

Dişlerin yüzeyinde her gün ince, yapışkan bir bakteri tabakası oluşur. Bu plak, özellikle diş eti hattında ve diş aralarında birkaç gün temizlenmezse diş eti buna iltihapla tepki verir. İltihaplı diş eti kırmızılaşır, hafif şişer, parlak bir görünüm alır ve dokunulduğunda kolay kanar. Genellikle ağrı yapmaz; bu yüzden pek çok kişi yalnızca lavaboya tükürdüğü köpükteki pembe rengi fark eder.

Gingivitis geri döndürülebilir bir durumdur. Plak düzenli olarak temizlendiğinde diş eti birkaç hafta içinde sağlıklı görünümüne döner. Burada kritik nokta, kanamayı gören kişinin o bölgeyi daha az fırçalamaya başlamasıdır. Bu, plağın daha da birikmesine ve iltihabın sürmesine neden olur.

Diş taşı ve periodontitis

Temizlenmeyen plak zamanla tükürükteki minerallerle sertleşir ve diş taşına dönüşür. Diş taşı fırçayla çıkmaz, pürüzlü yüzeyi de yeni plağın tutunmasını kolaylaştırır. İltihap diş eti altına ilerlediğinde dişi kemiğe bağlayan lifler ve kemik yıkılmaya başlar. Bu aşamaya periodontitis denir. Kanamaya ek olarak diş eti cepleri derinleşir, ağız kokusu, diş eti çekilmesi, dişlerde aralanma ve ileri dönemde sallanma görülebilir. Periodontitiste kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez; tedavinin amacı ilerlemeyi durdurmaktır. Bu sürecin diş eti hattına etkisini diş eti çekilmesi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Yanlış fırçalama ve diş ipi kullanımı

Sert kıllı fırçayla bastırarak fırçalamak ya da diş ipini diş etine sertçe vurmak sağlıklı diş etini de travmaya uğratıp kanatabilir. Diş ipine yeni başlayan kişilerde ilk bir-iki hafta hafif kanama sık görülür; bu genellikle var olan iltihabın işaretidir ve düzenli kullanımla azalır. Kanama bu süre sonunda devam ediyorsa değerlendirme gerekir.

Diş teli, protez ve uyumsuz dolgular

Braketler ve teller plağın tutunabileceği yeni yüzeyler oluşturur, temizliği zorlaştırır. Diş teli tedavisi sırasında diş eti iltihabı ve kanama sık görülen bir sorundur; ara yüz fırçası ve tel çevresine uygun temizlik yöntemleri bu dönemde önem kazanır. Tedavi süreci ve bakım önerileri için diş teli sayfamıza bakabilirsiniz. Benzer şekilde diş eti altına taşan dolgu ve kaplama kenarları, iyi oturmayan hareketli protezler de bulundukları bölgede sürekli iltihap ve kanamaya yol açabilir.

İmplant çevresi iltihap

İmplantlar çürümez ama çevrelerindeki diş eti, doğal dişlerdeki gibi iltihaplanabilir. İmplant çevresinde fırçalamayla kanama, şişlik veya akıntı fark edilirse bu durum mukozit ya da daha ileri aşamada peri-implantitis olabilir. İmplant çevresindeki kemik kaybı ilerleyebildiği için bu belirti de ertelenmemelidir. İmplantın uzun ömürlü olmasında bakımın rolü implant tedavisi sayfamızda anlatılmıştır.

Hormonal dönemler

Gebelikte, ergenlikte ve adet döneminde hormon düzeylerindeki değişim diş etinin plağa verdiği tepkiyi artırır. Özellikle gebelik gingiviti sık görülür: diş eti daha kırmızı ve şiş olur, kolay kanar. Bu dönemde diş hekimi kontrolü ve diş eti temizliği güvenle yapılabilir; hangi işlemin hangi dönemde uygun olduğunu hekiminiz belirler. Gebelikte diş eti bakımının ihmal edilmemesi önerilir.

Sigara

Sigara diş eti hastalığı riskini artırır, iyileşmeyi yavaşlatır. İlginç bir şekilde sigara içenlerde diş eti daha az kanayabilir, çünkü sigara diş etindeki kan akımını azaltır. Bu da hastalığın uzun süre fark edilmeden ilerlemesine neden olur. Sigarayı bırakan kişilerde ilk haftalarda kanamanın artması şaşırtıcı olmamalıdır; bu çoğu zaman gizli kalmış iltihabın görünür hâle gelmesidir.

Genel sağlıkla ilgili nedenler

Diş eti kanaması bazen ağız dışındaki bir durumun ilk işareti olabilir:

• Diyabet: Kan şekeri kontrolsüz olduğunda diş eti hastalığı daha sık ve daha ağır seyreder. Diş eti tedavisi ile kan şekeri kontrolü arasında iki yönlü bir ilişki olduğu literatürde tarif edilmiştir.
• Kan sulandırıcı ilaçlar: Bu ilaçları kullananlarda diş eti daha kolay ve daha uzun kanayabilir. İlacınızı kendi kendinize bırakmayın; diş tedavisi öncesinde kullandığınız tüm ilaçları hekiminize bildirin.
• Vitamin eksiklikleri: Özellikle C vitamini ve K vitamini eksikliği diş eti kanamasına katkıda bulunabilir. Dengeli beslenen kişilerde ciddi eksiklik nadirdir.
• Kan hastalıkları: Pıhtılaşma bozuklukları, trombosit düşüklüğü ve bazı kan hastalıkları diş etinde kendiliğinden kanama yapabilir.
• Bazı ilaçlar: Bazı tansiyon, sara ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar diş etinde büyümeye yol açarak temizliği zorlaştırabilir.

Diş eti kanaması ne zaman ciddidir?

Fırçalarken ara sıra görülen hafif kanama çoğu zaman gingivitisin işaretidir ve bakımla düzelir. Aşağıdaki durumlar ise daha dikkatli değerlendirme gerektirir:

Şu durumlarda beklemeden diş hekimine veya acile başvurun: baskı uygulamaya rağmen durmayan kanama, yüzde ya da boyunda hızla artan şişlik, ateşle birlikte ağızda yoğun ağrı, yutma veya nefes almada güçlük.

Klinikte neler yapılır?

Diş eti kanamasının tedavisi nedene göre planlanır. Muayene genellikle şu adımları izler:

1. Öykü: Kanamanın ne zamandır olduğu, ne zaman ortaya çıktığı, kullanılan ilaçlar, sigara, gebelik ve genel hastalıklar sorulur.
2. Ağız içi muayene: Diş etinin rengi, şekli, plak ve diş taşı miktarı, uyumsuz dolgu veya protez olup olmadığı değerlendirilir.
3. Periodontal ölçüm: İnce ölçekli bir sondayla diş eti cep derinlikleri ve ölçüm sırasında kanayan noktalar kaydedilir. Bu ölçüm gingivitis ile periodontitisi ayırmada temel araçtır.
4. Röntgen: Dişler arasındaki kemik seviyesi incelenir.
5. Gerekirse yönlendirme: Ağızdaki bulgularla açıklanamayan bir kanama varsa kan tetkiki ve ilgili hekime yönlendirme yapılabilir.

Diş taşı temizliği ve diş eti tedavisi

Gingivitiste çoğu zaman diş eti üstündeki diş taşı ve plağın temizlenmesi, yüzeylerin cilalanması ve evde bakımın düzenlenmesi yeterlidir. Periodontitiste ise diş eti altındaki diş taşları da temizlenir ve kök yüzeyleri pürüzsüzleştirilir. Bu işlem genellikle lokal anestezi altında, ağzın bölgelerine ayrılarak bir ya da birkaç seansta yapılır. İlerlemiş vakalarda sonraki aşamada cerrahi periodontal tedavi gündeme gelebilir. Hekim gerekli görürse tedaviye destek olarak gargara veya başka ilaçlar önerebilir; bunlar mekanik temizliğin yerini tutmaz.

Tedaviden sonra

Temizlikten sonraki birkaç gün diş etlerinde hafif hassasiyet ve soğuğa karşı sızlama olabilir. İltihap geriledikçe diş etindeki şişlik iner; bu nedenle diş eti bir miktar çekilmiş görünebilir ve diş araları biraz daha belirgin hâle gelebilir. Kanama çoğu kişide bir-iki hafta içinde belirgin şekilde azalır. Periodontitis tedavisinden sonra kontrol ölçümleri yapılır ve kişiye göre belirlenen aralıklarla destekleyici tedavi sürdürülür.

Diş eti kanaması nasıl geçer? Evde yapabilecekleriniz

Gingivitise bağlı kanamada evde bakım tedavinin merkezindedir. Diş taşı varsa önce klinikte temizlenmesi gerekir; ardından aşağıdaki alışkanlıklar kanamanın geri dönmemesini sağlar.

• Günde iki kez, en az iki dakika fırçalayın. Yumuşak kıllı fırçayı diş eti hattına yaklaşık 45 derece açıyla tutun, küçük dairesel ya da titreşimli hareketler yapın. Bastırmayın.
• Kanayan bölgeyi atlamayın. Kanayan yer genellikle en çok plak biriken yerdir. Nazik ama düzenli temizlik birkaç gün içinde kanamayı azaltır.
• Diş aralarını her gün temizleyin. Diş ipi, ara yüz fırçası veya su jeti kullanılabilir. Diş araları geniş olan ya da diş teli, köprü, implant bulunan kişilerde ara yüz fırçası çoğu zaman daha etkilidir.
• Florür içeren diş macunu kullanın. Diş eti çekilmesiyle açığa çıkmış kök yüzeyini çürüğe karşı korur.
• Gargaraları destek olarak görün. Gargara fırça ve diş ipinin yerini tutmaz. Hekiminiz bir gargara önerdiyse süresine dikkat edin; bazı gargaralar uzun süre kullanıldığında dişlerde renklenme yapabilir.
• Dengeli beslenin. Taze sebze ve meyve yeterli vitamin alımına yardım eder. Sık atıştırma ve şekerli içecekler plak oluşumunu artırır.
• Sigarayı bırakmayı değerlendirin. Diş eti sağlığı üzerindeki olumlu etkisi iyi bilinir.
• Kan şekerinizi takip edin. Diyabetiniz varsa diş eti sağlığı açısından da kan şekeri kontrolü önemlidir.

Evde bakım düzenlendiği hâlde kanama iki haftayı aşkın süredir devam ediyorsa, diş taşı veya daha derin bir diş eti sorunu olasılığı yüksektir. Bu durumda muayeneyi ertelememek gerekir.

Sık yapılan hatalar

• Kanayan yeri fırçalamayı bırakmak: İltihabı besleyen plak birikmeye devam eder.
• Daha sert fırçalamak: Temizliği artırmaz, diş etini travmaya uğratır ve çekilmeye katkıda bulunur.
• Yalnızca gargarayla yetinmek: Gargara plağı mekanik olarak uzaklaştırmaz; kanamayı geçici olarak maskeleyebilir.
• Ağrı olmadığı için önemsememek: Diş eti hastalığı çoğu zaman ağrı yapmadan ilerler; ağrı genellikle geç dönemde ortaya çıkar.
• Kan sulandırıcı ilacı kendi kendine bırakmak: Bu karar ilacı veren hekimle birlikte verilmelidir.
• Diş taşı temizliğinin dişe zarar verdiğine inanmak: Doğru yapılan temizlik mineye zarar vermez; diş taşının bırakılması ise kemik kaybına yol açabilir.

Diş eti kanamasını önlemek

Diş eti kanamasının büyük kısmı önlenebilir. Günlük doğru fırçalama ve diş arası temizliğine ek olarak, diş eti hastalığı öyküsü olmayan çoğu kişide yılda bir-iki kez yapılan kontrol ve gerekiyorsa diş taşı temizliği yeterlidir. Periodontitis tedavisi görmüş kişilerde bu aralık daha sık tutulur. Diş teli kullananlar, implantı olanlar, diyabet hastaları ve gebeler için diş eti takibi ayrıca önem taşır.

Çankaya'da, YDA Center'daki polikliniğimizde periodontoloji alanında diş eti muayenesi, ölçüm ve diş eti tedavisi yapılmaktadır. Muayene ve değerlendirme için polikliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Diş eti kanaması kendiliğinden geçer mi?

Plağa bağlı hafif kanama, düzenli ve doğru ağız bakımıyla çoğu zaman bir-iki hafta içinde azalır. Diş taşı varsa, taş temizlenmeden kanama genellikle tamamen geçmez. İki haftadan uzun süren kanamada muayene önerilir.

Diş fırçalarken kanama normal mi?

Sağlıklı diş eti normal fırçalamayla kanamaz. Fırçalarken kanama çoğunlukla diş eti iltihabının işaretidir. Çok sert fırça veya bastırarak fırçalama da kanamaya yol açabilir.

Diş eti kanaması ağız kokusu yapar mı?

Kanamanın kendisi değil, ona yol açan bakteri birikimi ve diş eti cepleri ağız kokusuna neden olur. Kanama ile ağız kokusu birlikte görülüyorsa periodontitis olasılığı değerlendirilmelidir.

Gebelikte diş eti kanaması tehlikeli midir?

Gebelikte hormonal değişim nedeniyle diş eti daha kolay kanar ve bu durum sık görülür. Genellikle ciddi değildir, ancak ihmal edilmemelidir. Gebelikte diş hekimi kontrolü ve diş eti temizliği yapılabilir; uygun zamanlamayı hekiminiz belirler.

Diş taşı temizliğinden sonra kanama olur mu?

Temizlikten sonraki bir-iki gün hafif kanama ve hassasiyet olabilir. İltihap geriledikçe kanama belirgin şekilde azalır. Birkaç günden sonra artarak devam eden kanamada hekiminize bilgi verin.

Diş eti kanaması hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

En sık neden diş eti hastalığıdır. Bunun dışında diyabet, pıhtılaşma bozuklukları, bazı kan hastalıkları, vitamin eksiklikleri ve kan sulandırıcı ilaç kullanımı kanamaya katkıda bulunabilir. Kendiliğinden başlayan veya uzun süre durmayan kanamada genel sağlık değerlendirmesi gerekebilir.

Diş eti kanamasına tuzlu su iyi gelir mi?

Ilık tuzlu suyla çalkalamak ağzı rahatlatabilir ve geçici olarak yardımcı olabilir, ancak plağı ve diş taşını uzaklaştırmaz. Kanamanın nedenini ortadan kaldırmak için düzenli fırçalama, diş arası temizliği ve gerekiyorsa klinikte temizlik gerekir.