Diş Beyazlatma: Yöntemler, Hassasiyet ve Kalıcılık

Diş beyazlatma, doğal diş dokusundaki renk pigmentlerini hekim kontrolünde kullanılan ajanlarla açarak dişlerin tonunu birkaç kademe aydınlatan bir işlemdir. Sonucun ne kadar belirgin olacağı ve ne kadar kalıcı kalacağı, renklenmenin nedenine, dişin yapısına ve kişinin alışkanlıklarına bağlıdır. Bu sayfada renklenme türlerini, ofis ve ev tipi yöntemleri, hassasiyetin nasıl yönetildiğini ve beyazlatmanın kimler için uygun olmadığını bulabilirsiniz.

Diş beyazlatma nedir, ne değildir?

Beyazlatma, dişin yüzeyindeki lekeleri silmekten ibaret değildir. Kullanılan ajanlar, genellikle hidrojen peroksit ya da vücutta hidrojen peroksite dönüşen karbamid peroksit içerir. Bu maddeler minenin gözenekli yapısından geçerek mine ve dentin içindeki renkli molekülleri parçalar; böylece diş daha açık görünür. Diş taşı temizliği ve cila ise yalnız yüzeydeki birikintileri ve lekeleri kaldırır, dişin kendi rengini değiştirmez. Bu nedenle beyazlatmadan önce çoğu zaman diş taşı temizliği yapılır; bazen yalnız temizlik bile beklenen aydınlığı sağlayabilir.

Eski kaynaklarda beyazlatmanın "dişleri daha sağlıklı yaptığı" yazılır; bu doğru değildir. Beyazlatma kozmetik bir işlemdir. Dişin çürüğe ya da diş eti hastalığına karşı direncini artırmaz. Sağlıklı bir ağızda doğru uygulandığında dişe zarar vermediği kabul edilir, ancak sağlık kazandırdığı söylenemez.

Dişler neden renk değiştirir?

Renklenme, kaynağına göre dış ve iç olmak üzere iki gruba ayrılır. Hangisinin baskın olduğu, beyazlatmanın ne kadar yanıt vereceğini büyük ölçüde belirler.

Dış kaynaklı renklenmeler

• İçecekler: Çay, kahve, kırmızı şarap, kola ve koyu renkli meyve suları yüzeyde ve minenin dış katmanlarında renk bırakır.
• Tütün: Sigara ve nargile, sarı-kahverengi tonda inatçı lekelere yol açar.
• Bazı gıdalar ve baharatlar: Zerdeçal, soya sosu, pancar, koyu soslar.
• Bazı ağız gargaraları: Klorheksidin içeren gargaraların uzun süreli kullanımı kahverengi lekelere neden olabilir.
• Yetersiz ağız bakımı: Plak ve diş taşı birikimi renkli maddeleri tutar.

Dış kaynaklı renklenmeler çoğu zaman temizlik ve beyazlatmaya iyi yanıt verir.

İç kaynaklı renklenmeler

• Yaşlanma: Mine zamanla incelir, altındaki doğal olarak daha sarı olan dentin daha belirgin görünür. Dentin de yaşla koyulaşır.
• Genetik yapı: Bazı kişilerin doğal diş rengi daha sarı ya da gri tondadır.
• Diş gelişimi sırasında alınan bazı ilaçlar: Çocuklukta kullanılan tetrasiklin grubu antibiyotikler gri-kahverengi, bazen bantlar hâlinde renklenmeye yol açabilir.
• Aşırı florür (florozis): Beyaz ya da kahverengi lekeler oluşturabilir.
• Travma ve sinir ölümü: Darbe alan bir dişin siniri canlılığını kaybederse diş zamanla koyulaşır.
• Kanal tedavisi görmüş dişler: Tek bir dişin diğerlerinden koyu görünmesinin sık nedenlerinden biridir.

İç kaynaklı renklenmeler beyazlatmaya daha yavaş ve daha sınırlı yanıt verir. Tetrasiklin lekelerinde sonuç çoğu durumda kısmi kalır; bazı kişilerde lamine gibi restoratif seçenekler konuşulabilir. Tek bir koyulaşmış dişte ise kanal tedavisinin durumu değerlendirilir ve gerekirse dişin içten beyazlatılması (iç beyazlatma) düşünülür. Kanal tedavisiyle ilgili ayrıntılar kanal tedavisi sayfasındadır.

Ofis tipi ve ev tipi beyazlatma

Ofis tipi beyazlatma

Poliklinikte, hekim tarafından yapılır. Diş etleri ve dudaklar koruyucu bir bariyerle örtülür, dişlere daha yüksek konsantrasyonlu beyazlatma jeli uygulanır. Jel belirli aralıklarla yenilenir; seans süresi kullanılan sisteme göre değişmekle birlikte genellikle bir saat civarındadır. Bazı sistemlerde ışık kullanılır; ışığın sonuca katkısı konusunda literatürde farklı görüşler bulunur. Gerekirse birden fazla seans planlanır.

Avantajı, sonucun kısa sürede görülmesi ve jelin diş etine temasının hekim kontrolünde olmasıdır. Buna karşılık yüksek konsantrasyon nedeniyle seans sonrası hassasiyet daha belirgin olabilir.

Ev tipi beyazlatma

Kişinin ağzından alınan ölçüye göre özel, ince ve şeffaf plaklar hazırlanır. Hekimin verdiği düşük konsantrasyonlu jel bu plaklara konur ve önerilen süre boyunca, çoğu zaman gece ya da gün içinde birkaç saat takılır. Uygulama genellikle iki ila dört hafta sürer; süre renklenmenin tipine göre uzayabilir.

Ev tipi beyazlatma daha yavaş ilerler ama rengin kontrollü açılmasını sağlar ve hassasiyet çoğu kişide daha hafif seyreder. Plaklar saklandığında ileride kısa tazeleme uygulamaları için de kullanılabilir. Başarısı, plakların düzenli takılmasına bağlıdır.

Kombine yaklaşım

Bazı durumlarda bir ofis seansıyla başlayıp ev tipi uygulamayla devam etmek tercih edilir. Bu yaklaşım, hızlı başlangıç ile kontrollü ilerlemeyi birleştirir.

Market ürünleri hakkında

Beyazlatıcı diş macunları çoğunlukla aşındırıcı parçacıklarla yüzey lekelerini azaltır; dişin iç rengini belirgin değiştirmez. Sert aşındırıcıların uzun süreli kullanımı mineyi ve açıkta kalmış kök yüzeylerini aşındırabilir. Hazır bantlar ve şablonlar ise dişe tam oturmadığı için jelin diş etine taşmasına ve eşit olmayan sonuçlara yol açabilir. Beyazlatmadan önce hekim muayenesi, çürük, çatlak ve diş eti çekilmesi gibi durumların fark edilmesini sağlar.

Adım adım süreç

1. Muayene: Çürük, açık dolgu kenarı, çatlak, diş eti çekilmesi ve mevcut restorasyonlar değerlendirilir.
2. Renk kaydı: Başlangıç rengi renk skalasıyla ve fotoğrafla kaydedilir; böylece değişim nesnel olarak izlenebilir.
3. Temizlik: Diş taşı ve yüzey lekeleri temizlenir.
4. Yöntem seçimi: Ofis, ev tipi ya da kombine uygulamaya karar verilir.
5. Uygulama: Ofiste seans yapılır ya da ev plakları teslim edilip kullanım anlatılır.
6. Kontrol: Renk ve hassasiyet değerlendirilir, gerekirse süre ayarlanır.
7. Restorasyon uyumu: Ön dişlerde renk farkı yaratan eski dolgular varsa, yeni renk oturduktan sonra (genellikle iki hafta kadar beklenir) yenilenmeleri planlanabilir.

Hassasiyet ve yönetimi

Beyazlatma sırasında ve sonrasında soğuğa, bazen sıcağa karşı hassasiyet sık görülen bir yan etkidir. Çoğu kişide hafif ve geçicidir, uygulama bittikten sonra birkaç gün içinde azalır. Bazı kişilerde kısa, keskin sızlamalar hissedilebilir. Hassasiyet genellikle kalıcı bir hasarın işareti değildir; ajanın dentindeki sinir uçlarını geçici olarak etkilemesiyle ilişkilendirilir.

Hassasiyeti azaltmak için şu yollar kullanılabilir:

• Beyazlatmadan önceki bir iki hafta ve süreç boyunca hassasiyet giderici (potasyum nitrat veya florür içeren) diş macunu kullanmak
• Ev tipinde plak takma süresini kısaltmak ya da uygulamalar arasına ara gün koymak
• Hekimin önerdiği florür veya hassasiyet giderici jeli plakla uygulamak
• Süreç boyunca çok soğuk ve çok sıcak içeceklerden kaçınmak
• Ofis seansında jel süresini ya da seans sayısını ayarlamak

Diş etinde beyaz lekelenme ya da yanma hissi, jelin diş etine temas ettiğini gösterebilir; genellikle kısa sürede geçer. Uzun süren ya da giderek artan ağrıda uygulamaya ara verilip hekime başvurulmalıdır.

Kimler için uygun değildir?

• Gebelik ve emzirme dönemindekiler: Bu dönemde güvenliğe dair yeterli veri olmadığı için beyazlatma ertelenir.
• Çocuklar ve erken ergenlik dönemindekiler: Diş sinir odaları geniş olduğundan hassasiyet riski daha yüksektir; genellikle ertelenir.
• Tedavi edilmemiş çürüğü veya açık dolgu kenarı olanlar: Ajan dişin içine ulaşarak ciddi hassasiyete yol açabilir. Önce dolgu tedavisi yapılır.
• Aktif diş eti hastalığı olanlar: Önce diş eti tedavisi gerekir.
• Belirgin diş eti çekilmesi ve açıkta kök yüzeyleri olanlar: Kök yüzeyleri beyazlamaz ve hassasiyet artabilir.
• Peroksite alerjisi olanlar.
• Ön dişlerinde geniş dolgu, kaplama ya da lamine bulunanlar: Dolgular, kaplamalar ve lamineler beyazlamaz. Doğal dişler açıldığında bu restorasyonlar koyu kalır ve fark belirginleşebilir. Bu durumda beyazlatmanın ardından restorasyonların yenilenmesi plana dahil edilmelidir.

Beyaz lekeleri (örneğin florozis ya da tel sonrası mine lekeleri) olan kişilerde, beyazlatma zemini açarak lekeleri bir süre daha belirgin gösterebilir. Bu durumda farklı yaklaşımlar değerlendirilir.

Sonuç ne kadar kalıcıdır?

Beyazlatmanın etkisi kalıcı değildir; dişler zamanla yeniden renk alır. Etkinin ne kadar süreceği kişiden kişiye büyük farklılık gösterir; birkaç aydan birkaç yıla kadar uzanan aralıklar bildirilir. Kalıcılığı etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Tütün kullanımı: Rengin en hızlı geri dönmesine yol açan etkenlerden biridir.
• Renkli içecek ve yiyecek tüketimi: Çay ve kahvenin sıklığı belirleyicidir.
• Ağız bakımı: Düzenli fırçalama, diş arası temizliği ve periyodik temizlik rengin korunmasına yardımcı olur.
• Renklenmenin tipi: İç kaynaklı renklenmelerde geri dönüş daha belirgin olabilir.
• Tazeleme uygulamaları: Ev plakları saklanırsa, hekimin önerdiği aralıklarla kısa tazeleme yapılabilir.

Beyazlatmayı çok sık tekrarlamak önerilmez. Tazeleme sıklığı ve süresi hekimle birlikte belirlenmelidir.

Beyazlatma sonrası beslenme

Uygulamadan hemen sonraki günlerde mine renkli maddelere karşı daha geçirgendir. Bu dönemde, çoğu zaman ilk 48 saat için "beyaz diyet" önerilir:

• Tercih edilebilecekler: Su, süt, sade yoğurt, beyaz peynir, tavuk, balık, pirinç, makarna (beyaz soslu), patates, muz, beyaz ekmek, açık renkli sebzeler.
• Kaçınılması önerilenler: Çay, kahve, kırmızı şarap, kola, vişne ve nar suyu gibi koyu içecekler; domates sosu, soya sosu, köri ve zerdeçal; çikolata; koyu renkli meyveler; sigara.
• Asitli yiyecek ve içecekler: Limon, sirke, gazlı içecekler hem renklenmeyi kolaylaştırabilir hem hassasiyeti artırabilir; bu dönemde azaltılması önerilir.

Bu dönemden sonra da koyu içecekleri pipetle içmek, sonrasında suyla çalkalamak renklenmeyi yavaşlatmaya yardımcı olabilir. Asitli bir içecekten hemen sonra fırçalamak yerine yarım saat kadar beklemek mineyi korumak açısından daha uygundur.

Sık yapılan hatalar

• Muayene olmadan beyazlatmaya başlamak ve çürük ya da çatlağı gözden kaçırmak
• Ev plaklarını önerilenden uzun süre takmak ya da jeli fazla koymak
• Ön dişlerdeki eski dolguların beyazlamayacağını hesaba katmamak
• Hassasiyet başladığında ara vermeden devam etmek
• Beyazlatmayı çok sık tekrarlamak

Ankara'da diş beyazlatma

Yetkindent, Ankara Çankaya'da, YDA Center'da hizmet veren bir ağız ve diş sağlığı polikliniğidir. Beyazlatma öncesinde dişler, diş etleri ve mevcut restorasyonlar değerlendirilir; renk ve biçim birlikte ele alınacaksa beyazlatma gülüş tasarımı planının ilk adımı olarak düşünülebilir. Ön dişlerde koyu kalacak bir kaplama söz konusuysa zirkonyum kaplama gibi seçenekler de aynı planda konuşulur. Muayene ve değerlendirme için polikliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Diş beyazlatma mineye zarar verir mi?

Hekim kontrolünde, uygun konsantrasyon ve sürelerle yapılan beyazlatmanın sağlıklı mineye kalıcı zarar vermediği kabul edilir. Kontrolsüz ve sık tekrarlanan uygulamalar, aşındırıcı ürünler ve asitli içeceklerle birleştiğinde ise mine ve hassasiyet açısından sorun çıkarabilir.

Dolgularım ve kaplamalarım da beyazlar mı?

Hayır. Kompozit dolgular, porselen ve zirkonyum kaplamalar, lamineler beyazlatma ajanlarından etkilenmez. Doğal dişler açıldıktan sonra bu restorasyonlarla arada renk farkı oluşabilir; gerekirse yenilenmeleri planlanır.

Beyazlatma ne kadar sürer?

Ofis tipi uygulama genellikle bir saat civarında süren bir veya birkaç seanstan oluşur. Ev tipi uygulama çoğu zaman iki ila dört hafta sürer, renklenmenin tipine göre uzayabilir.

Hassasiyet ne kadar sürer?

Çoğu kişide hafif ve geçicidir, uygulama bittikten sonra birkaç gün içinde azalır. Hassasiyet giderici macun ve jeller yardımcı olabilir. Uzun süren ağrıda hekime başvurulmalıdır.

Hangi renge kadar beyazlatılabilir?

Ulaşılabilecek renk, dişin başlangıç rengine, yapısına ve renklenmenin nedenine göre değişir. Her dişin bir sınırı vardır; bu sınırdan sonra uygulamayı sürdürmek rengi belirgin biçimde değiştirmez, hassasiyeti artırabilir.

Diş teli tedavisi sırasında beyazlatma yapılabilir mi?

Braketler dişin yüzeyini kapladığı için tedavi sırasında beyazlatma eşit sonuç vermez. Genellikle ortodontik tedavi tamamlandıktan sonra planlanır.

Gebelikte beyazlatma yapılır mı?

Gebelik ve emzirme döneminde beyazlatma önerilmez; bu dönem sonrasına ertelenir.

Poliklinik nerede?

Diş Beyazlatma için polikliniğimiz Çankaya’da, Dumlupınar Bulvarı üzerindeki YDA Center’dadır (No:9A, iç kapı 701). Söğütözü metro istasyonunun (M2) bir çıkışı doğrudan YDA Center’a açılır; Çukurambar’dan yaklaşık 1 km, Ümitköy’den metroyla 6 durak uzaklıktadır. Ulaşım ve ziyaret planı için Çukurambar ve Ümitköy sayfalarına, yol tarifi için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.